Archive / post

Blog

OpenAI ۷۲۲ مقاله‌ی ریاضی تولیدشده با یک مدل منتشرنشده را عمومی کرد

Ramin Eslami2 min readUpdated 09/10/2026
OpenAIهوش مصنوعیریاضیاتLeanاثبات رسمیمدل زبانیAI

OpenAI در پستی با عنوان «Sharing AI progress in mathematics» مجموعه‌ای بزرگ از نتایج ریاضی را منتشر کرد که به گفته‌ی خودش توسط یک مدل داخلی و هنوز منتشرنشده تولید شده‌اند. همه‌چیز در یک ریپوی عمومی گیت‌هاب به اسم openai/math قرار گرفته است.

خلاصه خبر

  • کاتالوگ فعلی شامل ۷۲۲ مقاله (manuscript) است که در ۳۷۲ خانواده‌ی نتیجه دسته‌بندی شده‌اند؛ هر خانواده می‌تواند نتیجه‌ی اصلی، اثبات‌های جایگزین و پیامدها را در بر بگیرد.
  • طبق README ریپو، به مدل حدود ۴٬۰۰۰ مسئله‌ی باز پژوهشی داده شده، چون بنچمارک‌های ریاضی قبلی برایش «اشباع» شده بودند. هر نتیجه به‌طور میانگین معادل حدود سه ساعت فکر کردن ChatGPT Pro هزینه‌ی محاسباتی داشته است.
  • بخش زیادی از نتایج همراه با اثبات رسمی در Lean منتشر شده‌اند، اما نه همه‌شان؛ خود OpenAI صریحاً می‌گوید بعضی نتایجِ رسمی‌نشده ممکن است ایراد داشته باشند و هیچ‌کدام هنوز داوری همتا (peer review) نشده‌اند.
  • خلاصه‌ی استدلال مدل برای ۱۰ نتیجه هم منتشر شده؛ از جمله توان گنگ‌بودن عدد π، حدس‌های Mahler، NP-سختی در آستانه‌ی SDP پایه و یکریختی free group factors.
  • OpenAI می‌گوید در نحوه‌ی انتشار با گروه مشورتی ریاضیات و هوش مصنوعی مؤسسه‌ی مطالعات پیشرفته (IAS) مشورت کرده، برای بازبینی و ارجاع پروتکل گذاشته و قصد دارد مدلی را که این نتایج را تولید کرده «به‌شکل مسئولانه» منتشر کند؛ البته فعلاً هیچ تاریخ یا API‌ای برایش اعلام نشده.

نظر من

به نظرم جالب‌ترین بخش این خبر برای ما برنامه‌نویس‌ها خود قضیه‌ها نیست، Lean است. وقتی یک مدل صدها اثبات تولید می‌کند، تنها چیزی که می‌شود بدون اعتماد کورکورانه قبولش کرد خروجی‌ای است که یک ابزار رسمی چکش کرده؛ دقیقاً همان منطقی که ما با تست و type checker برای کد تولیدشده با AI داریم. درس عملی‌اش این است: هر جا خروجی AI را می‌پذیرید، یک لایه‌ی راستی‌آزمایی خودکار بگذارید. از طرف دیگر واقع‌بین باشیم؛ این‌ها فعلاً ادعای خود OpenAI درباره‌ی مدلی است که هیچ‌کس بیرون از شرکت به آن دسترسی ندارد، و تا جامعه‌ی ریاضی نتایج رسمی‌نشده را بررسی نکند، نباید تیترهای «حل مسائل هزارساله» را جدی گرفت. ولی جهت حرکت روشن است: مرز «AI به‌عنوان دستیار» دارد به «AI به‌عنوان پژوهشگر» جابه‌جا می‌شود.

منبع: OpenAI – Sharing AI progress in mathematics و ریپوی openai/math در گیت‌هاب