Blog

اکسپلویت یک باگ ۳۷ ساله در کرنل OpenBSD؛ از یک شمارنده‌ی ۱۶ بیتی تا root

تیم Calif با زنجیره‌ای از سرریز یک شمارنده‌ی ۱۶ بیتی حافظه‌ی اشتراکی که از BSD اولیه باقی مانده و یک نوشتن خارج از محدوده، روی OpenBSD با KARL و SMAP/SMEP به root رسید؛ به‌همراه پیشنهادهای دفاعی برای کرنل.

17 Oct 2026 · 3 min read · OpenBSD · امنیت · کرنل · اکسپلویت · privilege escalation · BSD · Calif

اکسپلویت یک باگ ۳۷ ساله در کرنل OpenBSD؛ از یک شمارنده‌ی ۱۶ بیتی تا root

تیم امنیتی Calif جزئیات یک اکسپلویت کامل روی کرنل OpenBSD را منتشر کرده که ریشه‌اش به باگی حدوداً ۳۷ ساله در سورس‌های اصلی BSD برمی‌گردد. نتیجه: یک کاربر محلی معمولی به root می‌رسد، آن هم روی سیستمی که KARL، SMAP و SMEP رویش فعال است و بدون نیاز به هیچ باگ نشت اطلاعات (info leak).

پوستر Big Fish: an OpenBSD adventure از Calif
پوستر پژوهش Big Fish، با ماهی بادکنکی معروف OpenBSD — منبع: calif.io

باگ از کجا آمد؟

در حافظه‌ی اشتراکی SysV، شمارنده‌ی تعداد attachها (shm_nattch) از همان BSD اولیه به‌صورت یک short علامت‌دار ۱۶ بیتی تعریف شده بود. اگر پروسه‌ای که segment حافظه‌ی اشتراکی دارد را مدام fork کنید، این شمارنده از ۳۲٬۷۶۷ رد می‌شود و منفی می‌شود. همین سرریز عدد صحیح، از طریق یک race condition به use-after-free می‌رسد و وقتی کنار یک باگ جداگانه‌ی نوشتن خارج از محدوده (out-of-bounds write) در کرنل قرار بگیرد، ارتقای دسترسی به root ممکن می‌شود. OpenBSD هر دو مشکل را در errata شماره‌ی ۰۲۶ و ۰۱۸ (نسخه‌ی 7.9) وصله کرده است.

زنجیره‌ی اکسپلویت به زبان ساده

  • ۱۲۷ segment حافظه‌ی اشتراکی map و بعد unmap می‌شود و با ۲۵۹ بار fork، شمارنده به ‎-32,643 می‌رسد.
  • با آمار KERN_MALLOCSTATS چیدمان heap کنترل می‌شود تا بدانند صفحه‌ی جدید کی تخصیص پیدا می‌کند.
  • race با IPC_RMID در یک پروسه و attach یک segment با اندازه‌ی اشتباه در پروسه‌ی کمکی برده می‌شود.
  • یک ساختار ip_moptions روی سوکت تخصیص داده می‌شود و با یک نوشتن ‎-1 خارج از محدوده، شمارنده‌های membership آن خراب می‌شود.
  • با بستن سوکت، decrementهای اتمی روی نگاشت خودارجاع جدول صفحه (PTE) اتفاق می‌افتد و صفحه‌ی کاربر برای کرنل قابل دسترسی می‌شود؛ بعد یک اشاره‌گر قابل پیش‌بینی کرنل بازنویسی می‌شود و root shell می‌گیرند.

نکته‌ی کلیدی این است که KARL آدرس توابع و داده‌ی کرنل را تصادفی می‌کند، اما تخصیص‌دهنده‌های حافظه‌ی کرنل قطعی هستند؛ یعنی ساختارهای زمان بوت روی یک سخت‌افزار همیشه در یک جا می‌نشینند. اکسپلویت هم دقیقاً از handlerهای ioctl رابط‌های lo0 و enc0 استفاده می‌کند.

پیشنهادهای دفاعی

Calif فقط به وصله بسنده نکرده و چند پیشنهاد برای از بین بردن کل این دسته از تکنیک‌ها داده است: safe-unlinking در sys/queue.h (که FreeBSD و NetBSD دارند)، تصادفی کردن آدرس پایه‌ی PTE خودارجاع، تصادفی کردن آدرس پایه و ترتیب تخصیص در malloc کرنل، و استفاده از array bounds sanitizer و قابلیت تازه‌ی Alloc Tokens در Clang.

کامیت Randomize self referential PTE base address
کامیت پیشنهادی برای تصادفی کردن آدرس پایه‌ی PTE خودارجاع — منبع: GitHub / CalANDif
کامیت Randomize the kernel malloc base address
کامیت پیشنهادی برای تصادفی کردن آدرس پایه‌ی malloc کرنل — منبع: GitHub / CalANDif

آن‌ها همچنین به FreeBSD پیشنهاد داده‌اند array bounds sanitizer در بیلدهای release هم به‌عنوان مانع اکسپلویت فعال شود و ۲۱ مشکل را خصوصی گزارش کرده‌اند که این sanitizer جلویشان را می‌گرفت؛ بعضی‌شان با اثر ارتقای دسترسی محلی.

Pull request شماره 2404 در FreeBSD برای array bounds sanitizer
پیشنهاد Calif به FreeBSD برای فعال کردن array bounds sanitizer — منبع: GitHub / freebsd-src

کد و PoC اکسپلویت هم در مخزن عمومی Calif منتشر شده است.

نظر من

این برای من یکی از جذاب‌ترین گزارش‌های امنیتی امسال است، چون نشان می‌دهد یک تصمیم کوچک در دهه‌ی ۸۰ (انتخاب short برای یک شمارنده) چطور ۳۷ سال زنده می‌ماند و حتی در OpenBSD، که شاید سخت‌گیرترین سیستم‌عامل از نظر امنیت است، به root می‌رسد. درس اصلی برای ما برنامه‌نویس‌ها ساده است: overflow عدد صحیح هیچ‌وقت «بی‌خطر» نیست و نوع داده‌ی شمارنده‌ها را جدی بگیرید.

اما بخش مهم‌تر به نظرم قسمت دفاعی است. تصادفی کردن آدرس‌ها وقتی تخصیص حافظه قطعی است فقط نصف کار است. حرف آخر مقاله هم درست است: در دوره‌ای که پیدا کردن آسیب‌پذیری با کمک AI ارزان‌تر شده، وصله کردن تک‌تک باگ‌ها کافی نیست و باید کل دسته‌ی تکنیک‌ها را از بین برد. انتظار دارم بخشی از این پیشنهادها خیلی زود وارد OpenBSD و FreeBSD شود.

منبع: Calif — Big Fish: Exploiting a 37-Year-Old Kernel Bug in OpenBSD

Comments0

Comments +

00

No comments yet — be the first. هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.

Leave a comment

0 / 2000