GNOME OS Preview منتشر شد: سیستمعامل خود GNOME حالا برای کاربرهای غیرتوسعهدهنده
پروژه GNOME نسخه GNOME OS Preview را معرفی کرد؛ یک سیستمعامل immutable ساختهشده از GNOME 51.1 پایدار برای کاربرهای کنجکاو، با هشدار اینکه هنوز مسیر ارتقا به نسخه Stable تضمین نشده است.
17 Oct 2026 · 3 min read · GNOME · GNOME OS · لینوکس · Flatpak · systemd · اوپن سورس · دسکتاپ لینوکس

پروژه GNOME مدتهاست یک سیستمعامل مستقل به اسم GNOME OS دارد، ولی تا امروز فقط نسخه Nightly آن منتشر میشد؛ یعنی هر شب از آخرین کامیتهای گیت ساخته میشد و عملاً فقط به درد توسعهدهندهها و تسترهای خود GNOME میخورد. حالا Adrian Vovk خبر داده که نسخه جدیدی به اسم GNOME OS Preview منتشر شده که از آخرین نسخه پایدار GNOME (فعلاً GNOME 51.1) ساخته میشود و مخاطبش کاربرهای کنجکاوِ غیرتوسعهدهنده است.

Preview دقیقاً چیست؟
به زبان ساده، Preview همان Nightly است بدون بخش «هر شب». این نسخه در همان شاخههای GitLab نگهداری میشود که رانتایمهای پایدار Flatpak یعنی org.gnome.Platform در آن هستند. خود تیم میگوید Preview فقط چند هفته عمر دارد و احتمالاً باگهایی پیدا میشود، ولی Nightly را دهها نفر بیش از یک سال بدون مشکل جدی بهعنوان سیستم اصلی استفاده کردهاند، پس Preview که پایدارتر است برای استفاده روزمره علاقهمندها قابل اعتماد است.

یک هشدار مهم هم دارند: Preview احتمالاً چند سال میماند، ولی قول بهروزرسانی همیشگی نمیدهند. اگر حاضر نیستید چند سال دیگر برای رفتن به نسخه Stable سیستم را از اول نصب کنید، فعلاً سراغش نروید. در FOSDEM امسال تصمیم گرفتند تا وقتی نتوانند یک مسیر ارتقای بلندمدت روشن برای نصبهای موجود تضمین کنند، اسم «Stable» را روی GNOME OS نگذارند.
در یک سال گذشته چه بهتر شد؟
- zswap فعال شده و دستگاههای کمرم دیگر گیر OOM نمیکنند؛ فضای swap روی دیسک هم بهصورت پویا و در صورت نیاز بزرگ میشود.
- اپ Test Center اجازه میدهد بیلد CI یک اپ Flatpak را از روی یک merge request نصب کنید؛ روی Nightly حتی اجزای سیستم را هم بهشکل system extension اعمال میکند.
- پروژه Toolpak از Jordan Petridis قرار است برای ابزارهای خط فرمان همان کاری را بکند که Flatpak و Flathub برای اپهای گرافیکی کردند.

تا «آماده برای همه» چه مانده؟
لیست کارهای باقیمانده طولانی و جالب است:
- پشتیبانی کامل از systemd-homed برای رمزنگاری قویتر دیسک بهازای هر کاربر، و یکپارچگی آن با keyring برای امنتر کردن صفحه قفل.
- یک نصاب کامل جدید بهجای نصاب موقت فعلی.
- آپدیت دلتا در systemd-sysupdate تا لازم نباشد هر بار یک ایمیج ۲ گیگابایتی کامل دانلود شود.
- یکپارچگی بهتر با TPM و رابط گرافیکی برای ریکاوری؛ چون تایپ کلید ریکاوری TPM در Plymouth فعلاً واقعاً سخت است.
- پشتیبانی بهتر از ARM و حتی چند مدل گوشی، ارائه اپهای پیشنصب بهصورت Flatpak، و پروژه STF روی Flatpak و Portals (مثلاً برای VPN).


Preview از همین حالا روی سایت بازطراحیشده os.gnome.org قابل دانلود است و Nightly هم همچنان آنجاست.
نظر من
به نظرم این مهمترین قدم GNOME در چند سال اخیر است، حتی مهمتر از خود نسخههای دسکتاپ. GNOME تا امروز همیشه «پشت» یک توزیع بود و تجربه نهایی کاربر را Fedora یا Ubuntu یا هر توزیع دیگری تعیین میکرد. GNOME OS یعنی همان تجربهای که طراحهای GNOME در ذهن دارند، بهصورت immutable، با Flatpak برای اپها و systemd-sysupdate برای آپدیت اتمیک. عملاً همان مسیری که ChromeOS و Fedora Silverblue رفتند، ولی این بار از دل خود پروژه دسکتاپ.
چیزی که خوشم آمد صداقت تیم است: بهجای اینکه زود برچسب Stable بزنند، صریح میگویند مسیر ارتقا تضمینشده نیست و ممکن است مجبور به نصب مجدد شوید. برای یک سیستمعامل، این خیلی بهتر از وعدهای است که بعداً نقض شود. اگر یک لپتاپ اضافه دارید و دسکتاپ لینوکس برایتان جذاب است، الان زمان خوبی برای امتحانش است؛ فقط فعلاً سیستم اصلی کارتان را به آن نسپارید.
منابع: اعلامیه Adrian Vovk در وبلاگ GNOME، LWN و os.gnome.org
Comments +
00No comments yet — be the first. هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.